Su Tüketimi: Evcil Hayvanlar Günde Ne Kadar Su İçmeli?

Evcil dostlarımızın sağlığını korumak söz konusu olduğunda, mama seçiminden egzersize kadar pek çok konuya odaklanıyoruz. Peki ya su? Çoğumuz kedimizin ya da köpeğimizin kâsesini doldurup işin içinden çıktığımızı sanırız. Ama gerçek şu ki, su tüketimi hayvan sağlığının en temel taşlarından biri ve ne yazık ki en çok göz ardı edilen konulardan. Günlük su ihtiyacı karşılanmayan bir evcil hayvanda böbrek sorunlarından idrar yolu enfeksiyonlarına kadar pek çok sağlık problemi kapıda bekliyor olabilir. TheVetsHub uzmanları, su tüketiminin düzenli takibinin koruyucu veteriner hekimliğin vazgeçilmez parçası olduğunu söylüyor.

Belki de şu an kafanda “Kedi zaten su içmiyor ki!” ya da “Köpeğim su kâsesine hiç yaklaşmıyor” gibi düşünceler dolaşıyordur. Haklısın, birçok evcil hayvan sahibi aynı kaygıları taşıyor. Ama merak etme, bu yazıda dostunun günlük ne kadar su içmesi gerektiğini, su tüketimini nasıl artırabileceğini ve yetersiz su alımının hangi sinyallerle kendini gösterdiğini adım adım öğreneceksin. Hadi birlikte, tüylü arkadaşlarımızın su kâselerini daha bilinçli doldurmayı öğrenelim!

🐾 Günlük Su İhtiyacı Nasıl Hesaplanır?

İlk soru genellikle bu oluyor: “Kedim ya da köpeğim günde kaç bardak su içmeli?” Aslında bu sorunun tek bir cevabı yok çünkü su ihtiyacı hayvanın kilosuna, yaşına, aktivite seviyesine, hava koşullarına ve aldığı besin türüne göre değişiyor. Ama genel bir formül var ve bu formül veteriner hekimlerin sıklıkla kullandığı bir kılavuz niteliğinde.

Köpekler için kabul gören standart: her kilogram vücut ağırlığı başına günde yaklaşık 50-60 ml su. Yani 10 kiloluk bir köpeğin günde 500-600 ml (yarım litre civarı) su içmesi beklenir. Tabii bu, ortalama bir aktivite seviyesi ve ılıman iklim koşulları için geçerli. Eğer köpeğin çok aktifse, yazın sıcak havalarda dışarıda vakit geçiriyorsa ya da kuru mama tüketiyorsa, bu miktar rahatlıkla artabilir.

Kediler ise doğaları gereği daha az su içme eğilimindedir çünkü atalarının çöl kökenli olması nedeniyle vücutları suyu daha verimli kullanır. Yine de her kilogram için günde yaklaşık 40-50 ml su almaları öneriliyor. 4 kiloluk bir kedi için bu, günde 160-200 ml su demek. Ancak kediler genellikle bu ihtiyacın bir kısmını yaş mamadan karşılayabilir. Kuru mama tüketen kedilerin su kâsesine daha sık uğraması gerekir.

💧 Su Tüketimini Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Su ihtiyacı sadece kiloya bağlı değil. Hayatın içinden pek çok etken, dostunun günlük su tüketimini değiştirebilir. Bu faktörleri tanımak, onun su kâsesine neden bazen daha az ya da daha fazla yaklaştığını anlamana yardımcı olacak.

• 🍖 Beslenme Şekli: Yaş mama tüketen hayvanlar, besinlerinin %70-80’ini sudan aldıkları için kuru mama yiyenlere göre çok daha az su içer. Kuru mama tüketen bir köpek ya da kedi, besininden neredeyse hiç nem almadığı için su kâsesine çok daha sık gitmeli.
• 🌡️ Hava Koşulları: Sıcak yaz günlerinde ya da kalorifer döneminde evde kalan hayvanların su ihtiyacı artar. Terleme mekanizmaları insanlar kadar gelişmemiş olsa da soluk alıp verirken kaybettikleri nem miktarı önemli.
• 🏃 Aktivite Seviyesi: Koşan, oynayan, enerjik bir köpek sakin bir ev kedisinden çok daha fazla su içer. Egzersiz sırasında kaybedilen sıvının telafisi şart.
• 🩺 Sağlık Durumu: Böbrek hastalığı, diyabet, Cushing sendromu gibi bazı sağlık sorunları su tüketimini ciddi şekilde artırır. Aşırı su içme (polidipsi) bir hastalık belirtisi olabilir, bu yüzden ani değişimleri mutlaka veteriner hekimine bildirmelisin.
• 🐕 Irk ve Yaş: Bazı ırklar genetik olarak daha fazla su tüketme eğiliminde olabilir. Yaşlı hayvanlar da böbrek fonksiyonları azaldığı için daha dikkatli izlenmelidir.

🚰 Su Tüketimini Artırmanın Pratik Yolları

Kedi ya da köpeğin su içmekte isteksizse, bu durumu tersine çevirebileceğin birkaç basit ama etkili yöntem var. TheVetsHub topluluğunda deneyimli evcil hayvan sahiplerinin en çok başarı bildirdiği stratejileri bir araya getirdik:

1. Temizlik her şeyden önce gelir: Kediler özellikle temiz su içmeyi tercih eder. Su kâsesini günde en az bir kez yıkayıp taze su koyarak başla. Köpeklerin de ağızlarından yemek artıkları su kâsesine karışabilir, bu da suyu itici hale getirir.
2. Kâse sayısını artır: Evde birden fazla noktaya su kâsesi koy. Özellikle çok katlı evlerde, her katta bir kâse bulunması hayvanın su içme sıklığını artırabilir. Kediler için yatak, tuvalet ve mama yerinden uzak noktalara kâse koymak ideal.
3. Akan su sihri: Birçok kedi doğal olarak akan sudan içmeyi sever. Eğer lavaboya her seferinde koşuyorsa, pet fountain (evcil hayvan su çeşmesi) yatırımı yapabilirsin. Filtreli çeşmeler hem suyu temiz tutar hem de hareket sayesinde kediyi su içmeye teşvik eder.
4. Kâse malzemesi önemli: Plastik kâseler zamanla koku tutabilir ve bakterilerin üremesine zemin hazırlayabilir. Cam, seramik ya da paslanmaz çelik kâseler daha hijyenik ve uzun ömürlü seçeneklerdir.
5. Yaş mamaya geçiş: Tamamen kuru mamadan vazgeçmene gerek yok ama günde bir öğün yaş mama vermek, su alımını doğal yoldan artırır. Kuru mamanın üzerine biraz su ya da kemik suyu ekleyerek de nem oranını yükseltebilirsin.
6. Lezzet katın: Bazı hayvanlar aromasız suyu sıkıcı bulabilir. Küçük bir miktar tavuk suyu, kemik suyu ya da ton balığı suyunu (tuzsuz) suya ekleyerek tadını zenginleştirebilirsin. Ama bunu sürekli yapma, sadece teşvik için ara sıra kullan.

⚠️ Su Tüketimi Yetersizliğinin Belirtileri

Dehidratasyon (sıvı kaybı), özellikle sıcak havalarda ya da hastalık dönemlerinde evcil hayvanlar için ciddi bir risk. Dostunun yeterince su içip içmediğini anlamak için şu işaretlere dikkat et:

• 🐾 Enerji kaybı ve uyuşukluk: Normalde aktif olan bir hayvanın aniden halsiz görünmesi, dehidrasyonun ilk sinyali olabilir.
• 👅 Kuru burun ve diş etleri: Sağlıklı bir köpek ya da kedinin burnu hafif nemli olmalıdır. Diş etlerine dokunduğunda yapış yapışlık hissedersen, su eksikliği olabilir.
• 🧪 Deri elastikiyeti testi: Hayvanın ensesinden hafifçe deriyi kaldır ve bırak. Normalde hemen yerine oturmalı. Eğer yavaş dönüyorsa, bu dehidrasyonun belirtisi.
• 🚽 Koyu renkli ve az idrar: İdrar koyulaştıysa ve sıklığı azaldıysa, bu vücut sıvısının düştüğünü gösterir.
• 😿 Kuru gözler ve çökük göz çukurları: İleri derecede dehidrasyonda görülebilir. Bu durumda acil veteriner müdahalesine ihtiyaç vardır.

Eğer bu belirtilerden birini ya da birkaçını fark edersen, hemen TheVetsHub platformunda veteriner hekimlerle iletişime geçebilir veya en yakın kliniğe başvurabilirsin. Dehidrasyon hızla ilerleyebilir ve hayati tehlikeye yol açabilir.

🐶 Köpeklerde Su Tüketimi: Özel Durumlar

Köpekler genel olarak kedilere göre daha kolay su içer ama her köpek aynı değil. Özellikle bazı ırklar ve yaş grupları daha dikkatli izlenmeli.

Yavru köpekler yetişkin köpeklere göre vücut ağırlıklarına oranla daha fazla su tüketir çünkü metabolizmaları hızlıdır ve sürekli büyüme halindedirler. Ayrıca oyun sırasında enerji harcadıkları için su kaybı da artar. Yavrunun su kâsesini sık sık kontrol etmeli ve taze su bulunduğundan emin olmalısın.

Yaşlı köpekler ise böbrek fonksiyonları zamanla zayıfladığı için hem su tüketimlerini artırabilir hem de dehidrasyon riskine daha açık hale gelebilirler. Yaşlanan dostunun su alımını günlük takip etmen, erken teşhis açısından kritik.

Hamile ve emziren köpekler de ekstra sıvıya ihtiyaç duyar. Süt üretimi için vücutları çok daha fazla su harcar, bu nedenle bu dönemde su kâsesi hiç boş kalmamalı.

🐱 Kedilerde Su Tüketimi: Neden Daha Az İçerler?

Kedilerin su içme konusunda biraz daha seçici ve isteksiz oldukları bilinen bir gerçek. Bunun en büyük sebebi, evrimsel geçmişlerinde çöl ortamında yaşamış olmalarından kaynaklanıyor. Vahşi atalarının çoğunlukla avlarının etinden nem aldığı düşünülüyor, bu yüzden susuzluğu hissetme mekanizmaları köpekler kadar gelişmemiş.

Ancak modern ev kedileri genellikle kuru mama tüketiyor ve bu durum su ihtiyaçlarını artırıyor. Yaş mama verdiğinde, kedinin günlük su ihtiyacının önemli bir kısmı zaten besinle karşılanmış oluyor. Eğer sadece kuru mama kullanıyorsan, su kâsesine ilgiyi artırmak için yukarıda saydığımız yöntemleri mutlaka dene.

Kedilerde özellikle böbrek yetmezliği ve idrar yolu taşları gibi sorunlar su tüketimi ile doğrudan bağlantılıdır. Yeterli su içmeyen kedilerde idrar konsantre hale gelir ve kristal oluşumu kolaylaşır. Bu nedenle su tüketimini artırmak, koruyucu hekimlik açısından hayati önem taşıyor.

📊 Günlük Su Tüketimini Takip Etmenin Yolları

Su tüketimini takip etmek, özellikle sağlık sorunu olan ya da yaşlı hayvanlar için çok önemli. Peki bunu nasıl yapacaksın? İşte birkaç pratik öneri:

• 📏 Ölçü kullan: Her sabah su kâsesine belirli bir miktar (örneğin 500 ml) su koy ve akşam ne kadar kaldığını ölç. Günlük tüketimi not alarak bir haftalık ortalama çıkarabilirsin.
• 📱 Akıllı su kabı: Teknoloji meraklısıysan, evcil hayvanlar için tasarlanmış akıllı su kapları var. Bu cihazlar, su tüketimini otomatik olarak kaydedip mobil uygulamana aktarıyor.
• 🗓️ Günlük tutma: Basit bir not defteri ya da telefon uygulaması kullanarak su tüketimini, mama alımını ve idrar sıklığını birlikte kaydetmek, veteriner hekimine götüreceğin değerli bir veri seti oluşturur.
• 🔔 Hatırlatıcı kur: Yoğun bir hayat yaşıyorsan, günde birkaç kez su kâsesini kontrol etmen için telefonuna hatırlatıcı koyabilirsin.

Bu takip yöntemleri, olağandışı bir artış ya da azalışı hemen fark etmeni sağlar. TheVetsHub uzmanlarına göre, su tüketimindeki ani değişiklikler genellikle altta yatan bir sağlık sorununu işaret eder ve erken müdahale hayat kurtarabilir.

🌡️ Sıcak Havalarda ve Egzersiz Sonrası Su Tüketimi

Yaz aylarında ya da yoğun fiziksel aktivite sonrasında dostunun su ihtiyacı kat be kat artar. Köpekler özellikle sıcağa daha duyarlıdır çünkü terleme mekanizmaları çok sınırlı; ısı kaybını çoğunlukla soluk alıp vererek sağlarlar. Bu nedenle uzun yürüyüşler, koşu parkında geçirilen zaman ya da bahçede top oynama seansları sonrasında mutlaka bol miktarda taze su sunmalısın.

Egzersiz sırasında ya da hemen sonrasında çok hızlı ve fazla su içmek, özellikle büyük ırklar için mide burulması (gastrik dilatasyon-volvulus) gibi acil bir duruma yol açabilir. Bu nedenle egzersiz sonrası suyu küçük miktarlarda ve sık aralıklarla vermeye özen göster. Örneğin, 10 dakikada bir birkaç yudum vermek, bir anda büyük bir kâse dolusu vermekten çok daha güvenlidir.

Sıcak havalarda asla arabanın içinde ya da güneşe maruz bir yerde hayvan bırakma. Araç içi sıcaklıklar birkaç dakika içinde tehlikeli seviyelere ulaşabilir ve dehidrasyon ile birlikte ısı çarpması riski yaratır. Eğer seyahat ediyorsan, yanında taşınabilir su kabı ve şişe bulundur. Dinlenme molalarında mutlaka su teklif et.

🩺 Aşırı Su İçme (Polidipsi) Ne Anlama Gelir?

Su tüketiminin yetersiz olması kadar, normalden çok fazla su içmek de önemli bir uyarı sinyali olabilir. Eğer dostun her zamanki su tüketiminin iki katı ya da daha fazlasını içiyorsa ve bu durum birkaç gün sürmüşse, mutlaka veteriner hekime başvurmalısın.

Polidipsi, yani aşırı su içme şu hastalıkların belirtisi olabilir:

• 💉 Diyabet: Kan şekerinin yükselmesi, böbreklerden şeker atılımını artırır ve bu da fazla su kaybına yol açar. Hayvan bu kaybı telafi etmek için sürekli su içer.
• 🧪 Böbrek yetmezliği: Böbrekler sıvıyı yeterince konsantre edemediğinde, vücut daha fazla su kaybeder ve hayvan sürekli susuz hisseder.
• 🩺 Cushing sendromu: Kortizol hormonunun aşırı salgılanması sonucu gelişen bu hastalıkta da su tüketimi ve idrar miktarı artar.
• 🔬 Piyometra (rahim iltihabı): Kısırlaştırılmamış dişi köpeklerde görülebilir ve aşırı su içme belirtilerinden biri olabilir.

Aşırı su tüketimi genellikle aşırı idrar yapma (poliüri) ile birlikte görülür. Eğer su kâsesi sürekli boşalıyor ve tuvaletini çok sık yapıyorsa, bu bir sağlık sorunu işareti olabilir. Veteriner hekimin kan ve idrar testleri ile nedenini belirleyecektir.

🍽️ Beslenme ve Su İlişkisi

Besleme şekli, dostunun su içme davranışını doğrudan etkiler. Kuru mama, nem oranı %10’un altında olduğu için hayvanın dışarıdan çok daha fazla su almasını gerektirir. Yaş mama ise %70-80 oranında sudan oluştuğu için doğal bir hidrasyon kaynağıdır.

Bazı evcil hayvan sahipleri, kuru mamanın diş sağlığı için daha iyi olduğunu düşünür. Ancak bu konu tartışmalıdır ve en önemlisi, kuru mama tüketimi sırasında yeterli su alımının sağlanması gerektiğidir. Eğer kedinin ya da köpeğin kuru mamayla besleniyorsa, günlük su tüketimini mutlaka izle.

Ev yapımı yemekler veriyorsan, bunların nem içeriği de değişkenlik gösterir. Pişmiş et, sebze ve tahılların nem oranı genellikle orta düzeydedir. Yine de suya erişim her zaman sınırsız olmalı.

Ayrıca, tuzlu ya da baharatlı insan yiyeceklerini asla hayvanına verme. Tuz alımı susama hissini artırır ve aşırı tuz tüketimi sağlık sorunlarına yol açabilir.

🏥 Veteriner Hekime Ne Zaman Başvurmalısın?

Su tüketimi ile ilgili bazı durumlar acil müdahale gerektirir. Şu durumlarda vakit kaybetmeden veteriner kliniğine gitmelisin:

1. 24 saat boyunca hiç su içmedi: Özellikle kedilerde bu durum çok tehlikelidir ve hızla böbrek hasarına yol açabilir.
2. Kusma veya ishal ile birlikte su içmiyor: Sıvı kaybı hızla artıyordur, intravenöz (damar yoluyla) sıvı tedavisine ihtiyaç duyulabilir.
3. Aşırı su içme ve idrar yapma: Yukarıda bahsettiğimiz ciddi hastalıkların belirtisi olabilir.
4. Dehidrasyon belirtileri: Deri elastikiyeti kaybı, kuru diş etleri, uyuşukluk gibi semptomlar görülüyorsa derhal müdahale gerekir.
5. Davranış değişiklikleri: Normalde su içen bir hayvan aniden içmiyorsa ya da tam tersi, bu davranış değişikliği altta yatan bir sağlık sorununa işaret edebilir.

TheVetsHub platformunda, acil durumlar için 7/24 danışma hizmeti sunan veteriner hekimler bulabilirsin. Ancak acil bir durum söz konusuysa, fiziksel muayene ve tetkikler için mutlaka bir kliniğe gitmelisin.

🧴 Su Kâsesi Hijyeni ve Bakımı

Su kâsesinin temizliği, dostunun sağlığı için düşündüğünden çok daha önemli. Kirli su kâsesi bakterilerin, alglerin ve küflerin üremesine zemin hazırlar. Özellikle ağzından mama parçacıkları, tükürük ve diğer organik maddeler suya karışır ve bu ortam mikroorganizmalar için ideal bir üreme alanı haline gelir.

Her gün su kâsesini sıcak su ve bulaşık deterjanıyla yıkaman, ardından iyice durulaman gerekir. Haftada bir kez kâseyi sirke suyu ya da %10’luk çamaşır suyu çözeltisinde birkaç dakika bekletip sonra çok iyi durulamak, derin temizlik sağlar.

Plastik kâseler zamanla çizilir ve bu çiziklerde bakteri birikmesi artar. Bu nedenle plastik kâseleri düzenli aralıklarla yenilemelisin. Paslanmaz çelik ya da seramik kâseler daha dayanıklı ve hijyenik seçeneklerdir.

Su çeşmesi kullanıyorsan, üreticinin önerdiği bakım talimatlarına uymalı ve filtreleri düzenli aralıklarla değiştirmelisin. Aksi takdirde filtre tıkanabilir ve su kalitesi düşebilir.

🌍 Seyahat ve Su Tüketimi

Evcil dostunla seyahat ederken su tüketimi konusunda ekstra dikkatli olmalısın. Araç yolculuğu, uçak seyahati ya da yeni bir ortama uyum süreci stres yaratabilir ve bazı hayvanlar stres altında su içmeyi reddedebilir.

Yolculuk öncesi ve sırasında şu önlemleri al:

• ✈️ Taşınabilir su kabı: Katlanabilir silikon su kapları ya da seyahat için tasarlanmış kaplar, yolda su vermeyi kolaylaştırır.
• 🚗 Sık molalar: Uzun yolculuklarda her 2-3 saatte bir mola ver ve su teklif et. Aynı zamanda tuvaletini yapmasına da fırsat tanımış olursun.
• 🏨 Konaklama: Otele ya da misafir olduğun yere varır varmaz, tanıdık su kâsesini bildiği bir yere koy. Alışık olduğu kâse, yeni ortamda güven hissi verebilir.
• 💧 Evden su götür: Bazı hayvanlar yeni bölgenin suyunun tadına alışamayabilir. İlk birkaç gün için evden şişelerde su götürmek, adaptasyonu kolaylaştırabilir.

🧪 Su Kalitesi Önemli mi?

Çoğumuz musluk suyunu hem kendimiz hem de evcil hayvanlarımız için güvenli buluruz. Ancak bazı bölgelerde musluk suyu yüksek oranda klor, ağır metaller ya da diğer katkı maddeleri içerebilir. Eğer kendi içtiğin suyu filtre ediyorsan, dostunun suyunu da filtrelemek mantıklı olabilir.

Bazı evcil hayvan sahipleri damıtılmış su ya da kaynatılmış su kullanmayı tercih eder. Ancak uzun vadede sadece damıtılmış su vermek, suyun içerdiği bazı minerallerin eksikliğine yol açabilir. En iyisi, içme suyu standartlarına uygun, temiz musluk suyu ya da filtre edilmiş sudur.

Bölgende su kalitesinden şüpheleniyorsan, yerel su analizi yaptırabilir ya da şişe su kullanabilirsin. Ancak şişe suyun da kendi riskleri var; bazı markalarda sodyum oranı yüksek olabilir.

❤️ Sağlıklı Bir Yaşamın Temeli: Yeterli Hidrasyon

Buraya kadar okuduğun için tebrikler! Artık su tüketiminin evcil hayvanların sağlığında ne kadar kritik bir rol oynadığını, günlük ihtiyaçların nasıl hesaplandığını ve su içmeyi teşvik etmenin yollarını öğrendin. Unutma, su sadece susuzluğu gidermekle kalmaz; böbrek fonksiyonlarını destekler, sindirimi kolaylaştırır, vücut sıcaklığını dengeler ve hücresel düzeyde yaşamı sürdürür.

Her gün su kâsesini kontrol etmek, taze ve temiz su sunmak, su tüketimindeki değişiklikleri gözlemlemek ve gerektiğinde veteriner hekime başvurmak, sorumlu bir evcil hayvan sahibinin temel görevleri arasında. Küçük gibi görünen bu alışkanlıklar, dostunun uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmesine doğrudan katkı sağlar.

Önemli Hatırlatma: Bu yazıda paylaşılan tüm bilgiler genel bir rehber niteliğindedir ve profesyonel veteriner tavsiyesinin yerini tutmaz. Her evcil hayvan bireyseldir ve kendine özgü ihtiyaçları vardır. Su tüketimi ile ilgili herhangi bir endişen varsa, dostunun sağlık geçmişini ve mevcut durumunu en iyi bilen veteriner hekimine danışman şarttır. Özellikle ani değişiklikler, aşırı ya da yetersiz su tüketimi, dehidrasyon belirtileri gibi durumlarda kesinlikle profesyonel bir değerlendirme gereklidir. Sağlık söz konusu olduğunda erken teşhis ve doğru müdahale hayat kurtarır.

❓ Sıkça Sorulan Sorular

Kedim neredeyse hiç su içmiyor, bu normal mi?

Kediler doğal olarak daha az su içme eğilimindedir ancak “neredeyse hiç” normal değil. Eğer yaş mama tüketiyorsa, günlük su ihtiyacının büyük kısmını buradan karşılıyor olabilir. Ama kuru mamayla besleniyorsa ve yine de su içmiyorsa, bu ciddi bir sorun işareti. Su çeşmesi kullanmayı dene, farklı yerlere kâse koy ve hatta suyun tadını zenginleştir. Yine de devam ederse, böbrek sağlığı açısından mutlaka veteriner hekime başvur.

Köpeğim aniden çok fazla su içmeye başladı, endişelenmeli miyim?

Evet, ani su tüketimi artışı genellikle bir sağlık sorununa işaret eder. Diyabet, böbrek yetmezliği, Cushing sendromu gibi hastalıklar polidipsi (aşırı su içme) belirtisi gösterir. Ayrıca aşırı idrar yapma da eşlik ediyorsa, bu durumu kesinlikle ciddiye almalı ve hemen veteriner hekime gitmeli, kan ve idrar testleri yaptırmalısın. Erken teşhis tedavi başarısını önemli ölçüde artırır.

Evcil hayvanım için günlük su tüketimini nasıl ölçebilirim?

En basit yöntem, her sabah belirli bir miktar (örneğin 500 ml) su koymak ve akşam ne kadar kaldığını ölçmektir. Aradaki fark, günlük tüketim miktarını verir. Bir hafta boyunca not tutarak ortalama bir değer elde edebilirsin. Teknoloji meraklısıysan, akıllı su kapları da var; bunlar tüketimi otomatik olarak kaydeder ve mobil uygulamana aktarır. TheVetsHub uzmanları, özellikle kronik hastalığı olan hayvanlar için düzenli takip yapılmasını şiddetle öneriyor. Bu veriler, veteriner hekimine de değerli bilgiler sunar.